rok 1910 / MCMX
XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1908 « 1909 « 1910 » 1911 » 1912
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- styczeń - w Grecji wojskowi zmuszają parlament i króla Jerzego I do zwołania Zgromadzenia Narodowego w celu skorygowania konstytucji.
- 13 stycznia - po raz pierwszy dokonano transmisji opery przez radio Nowy Jork.
- 15 stycznia - w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii odbyły się przedterminowe powszechne wybory ze względu że Izba Lordów odrzuciła budżet (1909). Wybory te zredukowały większość parlamentarną Partii Liberalnej do 275 głosów a Partia Pracy uzyskała 40 głosów, Irlandzka Partia Nacjonalistyczna uzyskała 82 mandaty, Partia Konserwatywna uzyskała 273 mandaty.
- 16 stycznia - ciągłe opady deszczu w Paryżu spowodowały wylew Sekwany, zalane zostało między innymi paryskie metro co efektywnie odwodniło miasto.
- 20 lutego - Boutros Ghali, pierwszy premier pochodzenia egipskiego w Egipcie, zginął w zamachu.
- marzec - w Albanii wybuchło powstanie przeciw Imperium Osmańskiemu.
- 19 marca - w USA , partia republikańska ogranicza wpływy Spikera Izby Reprezentantów, celem wzmocnienia komisji parlamentarnych.
- 21 marca - Harry Houdini jako pierwszy odbył lot samolotem w Australii.
- 26 marca - w Norwegii powstał klub sportowy Bærum SK.
- 30 marca - legislatura stanu Missisipi powołała do życia Uniwersytet Południa Missisipi.
- 20 kwietnia - można było obserwować Kometę Halleya.
- 27 kwietnia - Louis Botha i Barry Hertzog (James Barry Munnik Hertzog) zakładają Partię Południowoafrykańską.
- 27 kwietnia - po raz drugi Izba Gmin uchwaliła zbiór liberalnych reform (ang. People's Budget) których zwolennikami byli David Lloyd George i Winston Churchill. Ustawa ta została zatwierdzona przez Izbę Lordów 28 kwietnia.
- 29 kwietnia - Andrew Fisher po raz drugi zostaje premierem Australii.
- 6 maja - Jerzy V zasiada na tronie Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii po śmierci swego ojca Edwarda VII.
- 11 maja - Kongres Stanów Zjednoczonych ustanawia Park Narodowy Glacier w stanie Montana.
- 15 maja - został założony klub piłkarski FC St. Pauli w Hamburgu.
- 16 maja - Kongres Stanów Zjednoczonych autoryzuje powstanie Biura Kopalnictwa, agencji rządu USA.
- 18 maja - Ziemia przechodzi przez ogon Komety Halley.
- 31 maja - utworzono nowe dominium brytyjskie, Unię Południowoafrykańską, w której skład weszły Kraj Przylądkowy i Natal oraz dwie podbite dawne republiki burskie Transwal i Orania.
- 14-23 czerwca - odbyła się w Edynburgu w Szkocji Konferencja Protestanckich Misjonarzy, której przewodniczył John Mott – laureat pokojowej Nagrody Nobla. Konferencja ta zapoczątkowała protestanckie ruchy misyjne oraz ekumeniczne.
- 22 czerwca - pierwszy lot pasażerskiego sterowca LZ 127 Graf Zeppelin.
- 25 czerwca - w Paryżu w Théâtre National de l'Opéra odbyła się premiera baletu Igora Strawińskiego „Ognisty ptak”.
- 2 lipca - we Francji odbyły się demonstracje przeciw publicznym egzekucjom.
- 4 lipca - po zwycięstwie w walce w wadze ciężkiej czarnoskórego boksera Jacka Johnsona nad białym Jimem Jeffriesem, doszło do rozruchów na tle rasowym w USA.
- 22 lipca - bezprzewodowy telegraf przyczynił się do ujęcia groźnego przestępcy, jakim był lekarz Hawley Harvey Crippen, później skazany i powieszony w Anglii.
- 14 sierpnia - pożar na Wystawie Światowej w Brukseli zniszczył pawilony wystawiennicze Anglii i Francji.
- 22 sierpnia - cesarz koreański przekazał władzę nad Koreą cesarzowi japońskiemu.
- 28 sierpnia - Czarnogóra proklamuje swą niezależność jako królestwo pod panowaniem Mikołaja I Petrowicia-Niegosza.
- 1 września - Stolica Apostolska wprowadza przymusową przysięgę dla wyświęcanych księży przeciw modernizmowi katolickiemu.
- 16 września - Australijskie Ministerstwo Skarbu zostaje upoważnione do wyemitowania waluty (Dolar australijski), zastępującej brytyjskiego Funta szterlinga.
- 1 października - bomba eksplodowała w budynku należącym do gazety Los Angeles Times, zostało zabitych 21 osób, kilka osób zostało rannych. Później zostali aresztowani i skazani, za podłożenie bomby, bracia pochodzenia irlandzkiego James B. McNamara i Joseph J. McNamara.
- 5 października - w Portugalii obalono dynastię Braganza oraz proklamowano republikę. Król Manuel II abdykował i uciekł z rodziną do Gibraltaru.
- 11 października - były prezydent USA Theodore Roosevelt odbył lot samolotem.
- 18 października - Eleftherios Wenizelos zostaje premierem Grecji.
- 23 października - Vajiravudh (Rama VI) zostaje koronowany na króla Syjamu (Tajlandia), po śmierci swego ojca króla Chulalongkorna (Rama V).
- 7 listopada - pierwszy lot samolotu z ładunkiem handlowym pomiędzy Dayton a Columbus w stanie Ohio, samolot był pilotowany przez braci Wright.
- 17 listopada - Ralph Johnstone pilot szkolony przez braci Wright poniósł śmierć w Denver w stanie Kolorado w czasie pokazów lotniczych, na oczach 5 tys. widzów, kiedy jego samolot rozleciał się w powietrzu. Johnstone był pierwszym pilotem który zginął w katastrofie lotniczej w USA.
- 20 listopada - Rewolucja meksykańska: Francisco Madero ogłasza się prezydentem Meksyku i wzywa do powstania przeciw rządowi prezydenta dyktatora Porfirio Díaza.
- 23 listopada - wykonano przy pomocy gilotyny, ostatnią egzekucję w Szwecji, na bandycie i mordercy Johanie Alfredzie Ander’erze. Egzekucję tę przeprowadził ostatni kat szwedzki Albert Gustaf Dahlman.
- 16 grudnia - Henri Coandă, rumuński inżynier i konstruktor lotniczy, odbył pierwszy lot samolotem z silnikiem odrzutowym.
- 31 grudnia - w dniu tym zginęło dwóch pilotów, pionierów lotnictwa, John Moisant w Nowym Orleanie i Arch Hoxsey w Los Angeles, ten ostatni był szkolony przez braci Wright.
[edytuj] Urodzili się
- 23 stycznia - Django Reinhardt, belgijski gitarzysta pochodzenia cygańskiego (zm. 1953)
- 28 stycznia - Maria Kozaczkowa, polska poetka (zm. 1980)
- 29 stycznia - Bogusław Kożusznik, polski lekarz, prof. medycyny, działacz polityczny i społeczny (zm. 1996)
- 9 lutego - Jacques Monod, francuski biochemik (zm. 1976)
- 12 lutego - Zygmunt Szendzielarz, ps. "Łupaszko", dowódca 5 Wileńskiej Brygady AK (tzw. Brygady śmierci) (zm.1951)
- 15 lutego - Irena Sendlerowa, polska działaczka społeczna
- 9 marca - Samuel Barber, amerykański kompozytor (zm.1981)
- 19 marca - Józef Wolski, polski historyk, wykładowca UJ
- 23 marca - Jakob Bender, niemiecki piłkarz (zm. 1981)
- 23 marca - Akira Kurosawa, japoński reżyser filmowy (zm.1998)
- 4 kwietnia - Ignacy Fik, polski pisarz, poeta i działacz polityczny. (zm.1942)
- 18 kwietnia - Kazimierz Wyka, historyk i krytyk literatury polskiej (zm.1975)
- 20 kwietnia - Jan Dobraczyński, polski pisarz (zm. 1994)
- 4 maja - Jerzy Waldorff, polski publicysta i krytyk muzyczny (zm.1999)
- 4 maja - Gordon Jenkins, amerykański wokalista jazzowy (zm.1984)
- 28 maja - T-Bone Walker, wybitny bluesman amerykański, prekursor gitary elektrycznej (zm. 1975)
- 10 czerwca - Howlin' Wolf, wybitny bluesman amerykański, przedstawiciel bluesa chicagowskiego (zm. 1976)
- 11 czerwca - Jacques-Yves Cousteau, francuski badacz mórz i oceanów, znany zwłaszcza jako badacz głębin morskich (zm.1997)
- 14 czerwca - Stefan Arski, polski dziennikarz, działacz komunistyczny, publicysta historyczny (zm. 1993)
- 23 czerwca - Gordon Hinckley amerykański duchowny, prezydent i prorok (zm. 2008)
- 14 lipca - William Hanna, autor filmów animowanych i współtwórca firmy Hanna-Barbera (zm.2001)
- 23 sierpnia - Giuseppe Meazza, włoski piłkarz (zm.1979)
- 27 sierpnia - Agnes Gonxha Bojaxhiu, zwana później Matką Teresą z Kalkuty, laureatka Pokojowej Nagrody Nobla 1979 (zm.1997)
- 20 października - Irena Górska-Damięcka, polska aktorka, reżyserka teatralna (zm. 2008)
- 24 grudnia - Fritz Leiber, amerykański pisarz fantasy i science fiction (zm.1992)
- 31 grudnia - Tadeusz Wtorkiewicz- polski wirtuoz trąbki, dyrygent, założyciel orkiestry dętej w Strzegomiu (zm. 1985)
- 20 stycznia - Józef Kwiatek, organizator demonstracji na placu Grzybowskim w Warszawie (ur.1874)
- 28 stycznia - Alfredo Capelli, włoski matematyk (ur. 1855)
- 29 stycznia - Eduard Rod - pisarz szwajcarski (ur.1857)
- 20 marca - Feliks Tournachon - fotograf francuski (ur.1820)
- 30 marca - Jean Moreas, poeta francuski (ur.1856)
- 14 kwietnia - Michał Wrubel - rosyjski malarz i rzeźbiarz polskiego pochodzenia (ur.1856)
- 21 kwietnia - Mark Twain, amerykański pisarz, satyryk i humorysta (ur.1835)
- 26 kwietnia - Bjørnstjerne Bjørnson, norweski powieściopisarz, dramaturg, poeta, publicysta, polityk (ur.1832)
- 6 maja - Edward VII, król Wielkiej Brytanii, (ur. 1841)
- 18 maja - Eliza Orzeszkowa, polska pisarka (ur. 1841)
- 22 maja - Jules Renard, pisarz francuski (ur.1864)
- 27 maja - Heinrich Hermann Robert Koch, niemiecki lekarz i bakteriolog (ur. 1843)
- 4 lipca - Giovanni Schiaparelli, astronom włoski (ur.1835)
- 6 sierpnia - Klemens Bachleda, tatrzański przewodnik i ratownik (ur.1849)
- 13 sierpnia - Florence Nightingale, pielęgniarka angielska, twórczyni nowoczesnego pielęgniarstwa (ur.1820)
- 16 sierpnia - Zygmunt Gloger, polski etnograf, krajoznawca i historyk (ur.1845)
- 26 sierpnia - William James, psycholog amerykański (ur.1842)
- 2 września - Henri Rousseau, francuski malarz-amator
- 11 września - Mieczysław Srokowski, polski powieściopisarz i poeta (ur.1873)
- 8 października - Maria Konopnicka, polska poetka i nowelistka (ur.1842)
- 15 października - Stanley Ketchel, amerykański bokser pochodzenia polskiego (ur.1886)
- 18 października - Thaddauas Robl, kolarz niemiecki (ur.1877)
- 30 października - Henri Dunant, szwajcarski twórca Czerwonego Krzyża, pierwszy w historii laureat Pokojowej Nagrody Nobla (ur.1828)
- 7 listopada - Florencio Sanchez, poeta urugwajski (ur.1875)
- 20 listopada - Lew Tołstoj, rosyjski prozaik i myśliciel {ur.1828)
- 23 listopada - Octave Chanute, amerykański konstruktor lotniczy (ur.1832)
[edytuj] Zdarzenia astronomiczne
[edytuj] Nagrody Nobla
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
|
|