rok 1911 / MCMXI
XIX wiek · XX wiek · XXI wiek
1909 « 1910 « 1911 » 1912 » 1913
[edytuj] Wydarzenia w Polsce
- W Krakowie - "pierwszy zjazd miłośników ojczystych zabytków", na którym sformułowano nowoczesne poglądy konserwatorskie.
[edytuj] Wydarzenia na świecie
- 1 stycznia - Terytorium Północne zostaje politycznie oddzielone od Australii Południowej i przechodzi pod kontrolę władz federalnych.
- 3 stycznia - w londyńskiej dzielnicy East End doszło do strzelaniny między Metropolitalną Policją i Gwardią Szkocką, a kryminalnym gangiem łotewskich anarchistów.
- 4 stycznia - Maria Składowska-Curie złożyła własną kandydaturę do Akademii Francuskiej.
- 10 stycznia - major miasta San Diego w Kalifornii, Jimmie Erickson, jako pierwszy wykonuje zdjęcia swego miasta z „lotu ptaka” (aerofotografia).
- 18 stycznia - Eugene Ely amerykański pilot, wylądował na pokładzie okrętu krążownika pancernego USS Pennsylvania stacjonującego w porcie San Francisco, było to pierwsze na świecie lądowanie samolotu na pokładzie jednostki pływającej.
- 21 stycznia - odbył się pierwszy Rajd Monte Carlo (Rallye Automobile Monte Carlo).
- 26 stycznia - Glenn H. Curtiss odbył pierwszy pomyślny lot hydroplanem.
- 30 stycznia - niszczyciel USS Terry dokonał pierwszej operacji ratunkowej samolotu rozbitego w morzu, uratował życie Jamesa McCurdy - 18,5 km od wybrzeża Kuby na wysokości Hawany.
- 18 lutego - po raz pierwszy samolot oficjalnie zostaje użyty do przewozu przesyłek pocztowych (Poczta Lotnicza), stało się to w Indiach, kiedy to pilot Henri Pequet przewiózł 6,500 listów na dystans 13 km z miejscowości Allahabad do Naini.
- 1 marca - José Batlle y Ordóñez zostaje wybrany prezydentem Urugwaju.
- 8 marca - po raz pierwszy obchodzone jest święto Dzień Kobiet.
- 24 marca - w Danii zostaje zniesiona kara śmierci i kara chłosty.
- 25 marca - pożar w szwalni (Triangle Shirtwaist Factory) w Nowym Jorku pozbawił życia 145 osób, była to największa katastrofa przemysłowa w tym mieście.
- 29 marca - Armia Stanów Zjednoczonych formalnie przyjmuje Pistolet Colt M1911 jako standard krótkiej ręcznej broni palnej, to dało pistoletowi oznaczenie numerowe (M1911).
- 6 kwietnia - przywódca powstania albańskiego przeciw Imperium Osmańskiemu Dedë Gjon Luli Dedvukaj wywiesił flagę Albanii w miejscowości Tuzi w Czarnogórze pierwszy raz od czasu Skanderbega.
- 13 kwietnia - Rewolucja meksykańska: Rebelianci zajmują miejscowość Agua Prieta w stanie Sonora, pobliżu granicy USA. Wojska rządowe zajmują tą miejscowość ponownie 17 kwietnia, kiedy przywódca rebeliantów Czerwony Lopez był pijany.
- 19 kwietnia - Rewolucja meksykańska: Oddziały rewolucyjne Francisca Madero oblegają miasto Ciudad Juárez, broniący miasta generał Juan J. Navarro odmawia poddania się.
- 30 kwietnia - iskry z palącego się stogu siana spowodowały wielki pożar, który zniszczył większość budynków śródmieścia miasta Bangor w stanie Maine.
- 8 maja - Rewolucja meksykańska: Pancho Villa zaatakował odziały rządowe stacjonujące w mieście Ciudad Juárez bez pozwolenia Francisca Madero. Oddziały rządowe poddały się 10 maja.
- 11 maja - odbyła się wystawa futurystów w Mediolanie.
- 15 maja - Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych uznaje międzynarodową korporację kierowaną przez Johna D. Rockefellera, Standard Oil za „nieracjonalny” monopol. Sąd nakazał, zgodnie z „Sherman Antitrust Act” - ustawą antymonopolową, podział korporacji.
- 17 maja - Rewolucja meksykańska: Porfirio Diaz został przekonany do zrezygnowania z prezydentury, jednak nie uczynił tego oficjalnie.
- 21 maja - Rewolucja meksykańska: Zostaje podpisany układ pokojowy pomiędzy rebeliantami z Madero a rządowymi oddziałami w Ciudad Juárez.
- 23 maja - odbyła się uroczystość otwarcia Nowojorskiej Biblioteki Publicznej (ang. New York Public Library).
- 24 maja - Rewolucja meksykańska: Oddziały rządowe ostrzelały demonstracje przeciw Porfirio Diaz’owi w stolicy Meksyk – około 200 osób zostało zabitych. Oficjalnie strona rządowa twierdziła, że tylko 40 osób poniosło śmierć.
- 25 maja - Rewolucja meksykańska: Porfirio Díaz podpisał rezygnację z prezydentury i udał się do Veracruz, 31 maja opuścił Meksyk i udał się na wygnanie do Francji.
- 30 maja - odbył się pierwszy wyścig Indianapolis 500. Zwycięzcą został Ray Harroun jadący samochodem marki Marmon.
- 31 maja - Zostaje zwodowany RMS Titanic
- 7 czerwca - Rewolucja meksykańska: Francisco Madero przybył do stolicy Meksyku tuż po lokalnym trzęsieniu ziemi.
- 14 czerwca - w Zjednoczonym Królestwie Wielkiej Brytanii i Irlandii rozpoczął się strajk marynarzy.
- 15 czerwca - w Nowym Jorku zarejestrowano firmę Computing Tabulating Recording, późniejszy IBM.
- 16 czerwca - ważący 772 gramy kamienny meteoryt uderzył w ziemię w hrabstwie Columbia w stanie Wisconsin w pobliżu wioski Kilbourn, spowodował zniszczenie stodoły.
- 22 czerwca - Jerzy V i Maria Teck zostali koronowani w Opactwie Westminsterskim w Londynie.
- 28 czerwca - meteoryt, później zwanym „Meteorytem z Nakhla”, pochodzenia marsjańskiego uderzył w ziemię w okolicy Aleksandrii w Egipcie, rzekomo zabijając psa.
- 1 lipca - pojawienie się niemieckiego okrętu SMS Panther w marokańskim porcie Agadir wzmaga napięcie międzynarodowe przed pierwszą wojną światową (Drugi kryzys marokański).
- 24 lipca - Hiram Bingham odkrył osady Inków w Machu Piccu.
- 8 sierpnia - Kongres Stanów Zjednoczonych uchwalił prawo (Public Law 62-5) określające liczbę członków Izby Reprezentantów na 435 osób. Prawo to weszło w życie w roku 1913.
- 9 sierpnia - w małej miejscowości Raunds w hrabstwie Northamptonshire odnotowano rekordową temperaturę 36,7°C (98°F), była to najwyższa temperatura zmierzona w Wielkiej Brytanii aż do roku 1990.
- 10 sierpnia - po raz pierwszy, brytyjscy członkowie parlamentu głosują za przyznaniem sobie płacy.
- 22 sierpnia - w Luwrze zostaje odkryta kradzież obrazu Mona Lisa, później złodziej Vincenzo Peruggia zostaje schwytany i w roku 1913 obraz wraca na swe miejsce.
- 7 września – francuski poeta Guillaume Apollinaire został aresztowany, policja podejrzewała go o kradzież obrazu Mona Lisa z muzeum w Luwrze. Później został zwolniony.
- 20 września - liniowiec RMS Olympic, jeden z trzech statków typu Olympic, do którego – oprócz jego samego – należał najsłynniejszy parowiec świata Titanic oraz Britannic, zderzył się z krążownikiem Royal Navy HMS Hawke w pobliżu portu Southampton.
- 25 września - francuski okręt Liberté eksplodował w porcie wojennym w Tulonie.
- 29 września - Włochy wypowiadają wojnę Turcji.
- październik - odbyła się pierwsza konferencja fizyków w Międzynarodowym Instytucie Fizyki i Chemii Solvay w Brukseli. Przewodniczył jej fizyk holenderski Hendrik Antoon Lorentz, najmłodszym uczestnikiem konferencji był Albert Einstein. W konferencji tej uczestniczyła również Maria Skłodowska-Curie.
- 10 października - powstała Republika Chińska, inaczej Tajwan.
- 10 października - Robert Laird Borden zostaje ósmym z rzędu premierem Kanady.
- 16 października - Rewolucja meksykańska: Felix Diaz, bratanek Porfirio Diaza, zajmuje port Veracruz, było to przejawem rebelii przeciw prezydentowi Francisco Madero.
- 18 października - rewolucja w Chinach pod przewodnictwem Sun Jat-sena obaliła ostatniego cesarza Chin z dynastii Qing Pu Yi (cesarz Pu Yi oficjalnie abdykował 12 lutego 1912 roku).
- 24 października - Orville Wright w Karolinie Północnej ustanowił rekord 9 minut i 45 sekund przebywania w powietrzu wykorzystując szybowiec. Rekord ten utrzymał się przez następne 10 lat.
- 1 listopada - po raz pierwszy rzekomo, (inne źródła podają datę 5 marca 1912 - pierwsze użycie samolotów w celach militarnych, jako samolotów rozpoznawczych i 16 października 1912 - pierwsze bombardowanie przez pilotów Bułgarskich) bomb z samolotu użyli bojowo Włosi podczas działań bojowych przeciw Turkom w Trypolitanii.
- 3 listopada - samochód Chevrolet oficjalnie wszedł do sprzedaży by konkurować z produkowanym przez Forda modelem T.
- 4 listopada - w Danii został zwodowany pierwszy statek oceaniczny z silnikiem Diesla o nazwie „Selandia”.
- 5 listopada - armia włoska zajmuje Trypolis i Cyrenajkę, parlament Włoski potwierdza aneksję byłych ziem Imperium Osmańskiego w dniu 25 lutego 1912 roku.
- 11 listopada - anomalia pogodowa we wschodnich stanach środkowo-północnych (ang. Midwest) w USA, w wielu miejscowościach w tym samym dniu odnotowano rekordowe wysokie temperatury powietrza i rekordowe niskie temperatury.
- 11 listopada - wielki pożar wybuchł w mieście Visoko w Bośni i Hercegowinie, 450 budynków spłonęło.
- 15 listopada - książę Louis Honoré Charles Antoine de Grimaldi późniejszy władca Księstwa Monako jako Ludwik II Grimaldi, oficjalnie uznaje swoją nieślubną córkę Charlotte Louvet jako spadkobierczynię tronu.
- 16 listopada - trzęsienie ziemi w Szwabii w południowych Niemczech.
- 11 grudnia - w mieście Nowe Delhi Jerzy V i Maria Teck zostali koronowani na cesarza i cesarzową Indii.
- 12 grudnia - stolica Indii zostaje przeniesiona z Kalkuty do Nowe Delhi (ang. New Delhi).
- 14 grudnia - Roald Amundsen zdobył biegun południowy.
- 21 grudnia - anarchistyczny gang (Bonnot gang), operujący na terenie Francji i Belgii w latach 1911- 1912, dokonał swego pierwszego rabunku.
- 23 grudnia - Konstanty Stanisławski i Edward Gordon Craig przedstawieniem Hamleta otwierają Moskiewski Teatr Sztuki.
- 24 grudnia - otwarto szybką linię kolejową (ang. Lackawanna Cutoff) o długości 45,8 km (28,45 mili) łączącą Port Morris w stanie New Jersey i Slateford wstanie Pensylwania.
- 29 grudnia - Sun Jat-sen zostaje pierwszy prezydentem Republiki Chińskiej.
- Została skonstruowana pierwsza maszyna do pisania w języku urdu.
- W Kanadzie powstała pierwsza na świecie agencja rządowa (ang. Parks Canada) zajmująca się Parkami Narodowymi.
- Został założony państwowy Uniwersytet Islandzki w Reykjavíku.
- Zostaje opublikowane najsłynniejsze, jedenaste wydanie (1910–1911) Encyklopedii Britannica (ang. Encyclopædia Britannica Eleventh Edition).
- Ernest Rutherford wydedukował istnienie cząstek elementarnych jądra atomowego na podstawie eksperymentów z pierwiastkami radioaktywnymi.
- Heike Kamerlingh-Onnes odkrył zjawisko nadprzewodnictwa.
- Maria Skłodowska-Curie otrzymała Nagrodę Nobla z dziedziny chemii. Pierwszy raz otrzymała tą nagrodę wraz z mężem Pierrem Curie i Henrim Becquerelem za pracę w dziedzinie fizyki w roku 1903.
[edytuj] Urodzili się
- 6 stycznia - Kazimierz Rudzki, polski aktor (zm. 1976)
- 31 stycznia - Władysław Mazurkiewicz, seryjny morderca, zwany "eleganckim mordercą" (zm. 1957)
- 3 lutego - Jehan Alain, francuski kompozytor (zm. 1940)
- 6 lutego - Ronald Reagan, amerykański aktor i prezydent w latach 1981-1989 (zm. 2004)
- 3 marca - Jean Harlow, amerykańska aktorka (zm. 1937)
- 7 marca - Stefan Kisielewski, polski prozaik, publicysta, kompozytor, krytyk muzyczny, współzałożyciel i członek Unii Polityki Realnej (zm. 1991)
- 24 marca - Joseph Barbera, amerykański twórca filmów animowanych (zm. 2006)
- 3 kwietnia - Stanisława Walasiewicz, polsko-amerykańska lekkoatletka (zm. 1980)
- 8 kwietnia - Melvin Calvin, amerykański fizykochemik (zm. 1997)
- 8 kwietnia - Emil Cioran, rumuński pisarz (zm. 1995)
- 18 kwietnia - Wilhelm Banse, niemiecki polityk (zm. 1965)
- 23 kwietnia - Józef Cyrankiewicz, polski działacz socjalistyczny, premier Polski (zm. 1989)
- 11 maja - Zdzisław Henneberg, polski pilot myśliwski (zm. 1941)
- 20 maja - Mieczysław Lesz, polski ekonomista i działacz polityczny (zm. 1998)
- 27 maja - Maria Kaniewska, polska scenarzystka, reżyserka i aktorka (zm. 2005)
- 21 czerwca - Hanna Malewska, polska pisarka (zm. 1983)
- 25 czerwca - William Howard Stein, amerykański biochemik, laureat Nagrody Nobla w 1972 (zm. 1980)
- 30 czerwca - Czesław Miłosz, polski poeta, laureat Nagrody Nobla z dziedziny literatury w roku 1980 (zm. 2004)
- 9 lipca - John Wheeler, amerykański fizyk
- 14 lipca - Tadeusz Fijewski, polski aktor teatralny i filmowy (zm. 1978)
- 16 lipca - Ginger Rogers, amerykańska tancerka i aktorka (zm. 1995)
- 31 lipca - Zygmunt Szkocny, twórca najmniejszej książki świata (zm. 2003)
- 2 września - Czesław Janczarski, (wł. Jan Antkiewicz), polski pisarz i poeta, twórca postaci Misia Uszatka (zm. 1971)
- 24 września - Konstantin Czernienko, sekretarz generalny KC KPZR i przewodniczący Prezydium Rady Najwyższej ZSRR (zm. 1985)
- 31 października - Włodzimierz Sedlak, polski ksiądz, profesor, twórca polskiej szkoły bioelektroniki i elektromagnetycznej teorii życia (zm. 1983)
- 5 grudnia - Władysław Szpilman, polski pianista (zm. 2000)
[edytuj] Zdarzenia astronomiczne
[edytuj] Nagrody Nobla
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Święta ruchome
|
|