Leszno

Leszno (niem. Lissa) – miasto w województwie wielkopolskim, położone w zachodniej części Polski, pomiędzy dwoma dużymi centrami gospodarczymi – Poznaniem i Wrocławiem. Zamieszkuje je 74 955 mieszkańców na powierzchni 31,9 km², co daje miastu siódmą lokatę pod względem wielkości w województwie^[1].

[edytuj] Dane statystyczne

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Ogółem 63 955 w tym:

mężczyźni 30 416

Gęstość zaludnienia na km²: 2000, przyrost naturalny na 1000 mieszkańców 1,66 promila, wskaźnik dla kraju wynosi – 0,02 promila. Saldo migracji – 6 osób.

Ludność według wieku

wiek przedprodukcyjny (0-17 lat) 13 160
wiek produkcyjny (18- 59/64 lat) 42 047
wiek poprodukcyjny (60/65 lat i więcej) 8580

[edytuj] Historia

Ratusz w Lesznie

[edytuj] Początki Leszna

Pierwsza wzmianka historyczna o Lesznie pochodzi z 1393 roku. Wówczas osada Leszczno stanowiła własność Stefana z Karnina który posiadał pieczęć herbu Wieniawa. Ród Wieniawitów przybrał od swej osady nazwisko Leszczyńscy. W XV w. istniały tu dwie osady Leszczno i Leszczynko. Do roku 1547 civitas Leszno rozwijało się w cieniu większych, starszych, bogatszych i uprzywilejowanych ośrodków takich jak: Wschowa, Kościan, Osieczna, Święciechowa. W początkach XVI w. Leszno stało się znaczącym centrum reformacji. W 1543, Rafał IV Leszczyński, herbu Wieniawa , kasztelan przemęcki, otrzymał od króla Zygmunta Starego zgodę na założenie na gruntach wsi o tej samej nazwie osady miejskiej. W 1547 nadano prawa miejskie miastu, które posiadało już wtedy gimnazjum, w którym wykładał między innymi Jan Ámos Komenský oraz Jan Jonston.

[edytuj] Wiek XVI do XVII - Leszno jako ważny ośrodek reformacji

Osiedlenie braci czeskich (1516) oraz sprowadzenie tkaczy śląskich do miasta spowodowało szybki rozwój Leszna. W 1626 bracia czescy utworzyli tu szkołę wyższą, z tego też roku pochodzi zachowana synagoga, a ok. 1633 powstała tu również parafia ewangelicka (luterańska). W latach 1638-1647 mieszkał tu teolog i poeta Johann Heermann i tu został pochowany. XVII-wieczne Leszno było największym w Wielkopolsce ośrodkiem drukarstwa, związanym z działalnością miejscowych ewangelików (wśród których przeważali uchodźcy z pobliskiego Śląska). W latach 1636-1639 nastąpiło znaczne powiększenie obszaru miasta,otoczono je nowymi fortyfikacjami ziemno-bastionowymi. Cztery Bramy (północna Kościańska, wschodnia Osiecka, zachodnia Święciechowska i południowa Rydzyńska) łączyły miasto z przedmieściami. W mieście odbywały się liczne jarmarki, mieszczanie korzystali z wielu zwolnień i udogodnień podatkowych. Towary produkowane w Lesznie eksportowane były do Saksonii, Moskwy i na Litwę. Złoty okres dla Leszna zakończył się w 1655 roku, miasto zostało spalone i zniszczone, ponownie w 1707 roku, a w roku 1709 zaraza zdziesiątkowała Leszno. Istotnym jest wspomnienie, iż okres rozwoju miasta odbywa się w czasie podziału chrześcijaństwa, walk religijnych, prześladowań, a zarazem okres skomplikowanych procesów przygotowujących powstanie nowoczesnej gospodarki i nowoczesnych narodów. Właśnie takie ośrodki jak Leszno pozwoliły uzyskać Polsce status kraju „bez stosów”. Mieszkańcy, lecz głównie właściciele potrafili wykorzystać tą korzystną sytuację do własnego rozwoju. Potrafili oni stworzyć z miasta aktywną całość administracyjną, społeczną, gospodarczą i kulturową, w której poszczególne elementy zgodnie współdziałały, dając w efekcie rozwój miasta, ów rozwój szczególny. Przypomnieć warto, że w Lesznie współżyły cztery wyznania: bracia czescy, luteranie, katolicy i żydzi, a mimo to potrafiono znajdować rozwiązania kompromisowe i żyć zgodnie w owej różnorodności kulturowej. Poza tym, co było nowością dla miasta późno lokowanego, Leszno stało się w czasach nowożytnych również ośrodkiem życia naukowego. Będąc jeszcze pod względem ludności miasteczkiem potrafiło się ufortyfikować oraz założyć sieć wodociągową, co było wówczas absolutną rzadkością. Jego pozycja wzrosła dzięki nadaniu dodatkowych praw i przywilejów, należnych wielkim miastom, miastu przez Zygmunta II Wazę w 1634. Leszno stało się od tego momentu drugim, po Poznaniu, miastem Wielkopolski. Stan ten nienaruszalnie zachował się aż do rozbiorów. Nie można mówić o ćwierćwieczu 1630-1656, że to jedyny i niepowtarzalny „złoty okres” dla tej miejscowości. Równie dobrze, co potwierdza tezę we wprowadzeniu, pojęcie to odnosi się do lat po odbudowie, i rewitalizacji miasta po wielokrotnych pożarach, zarazach ale także po śmierci obywateli z racji wojny. Odrodzenie następowało tak skutecznie za każdym razem, iż miasto wracało do dawnej świetności, choć jest oczywiste, że nie równie znakomitej, lub co można śmiało stwierdzić, klasycznej w dziejach Leszna. Miasto kontynuuje owa „złotą” passę, lecz już w mniej nasilony sposób. Władze, wraz z właścicielami, dbali skutecznie o miasto, stwarzano wiele urzędów, które pomagały w rozwoju: handlowym, społecznym, terytorialnym, stratygraficznym(w domyśle na tle innych miast zarówno polskich, jak i zagranicznych), ale także estetycznym, kulturowym. Leszno czasów nowożytnych nie było tylko jednym z głównych ośrodków produkcji tekstylnej, ale zarazem swego rodzaju szkołą przemysłową w tej dziedzinie. Tutaj powstawały wzory organizacyjne i produkcyjne sukiennictwa, przywożono sukno do farbowania, uczyli się w nim rzemiosła liczni przybysze z różnych miast nie tylko polskich (jak Gdańsk, Poznań czy Kraków), lecz także zagranicznych (Berlin, Augsburg, Królewiec, Lubeka czy Lipsk). A przy tym w Lesznie, obok innych szkół, pracowało sławne gimnazjum akademickie z bogatą biblioteką i teatrem. Drukarnie wydawały prace nie tylko autorów leszczyńskich, lecz także znanych autorów zagranicznych. Pierwszą gwiazdą leszczyńskiego środowiska naukowego o uniwersalnym wymiarze był reformator pedagogiki Jan Amos Komeński, a obok niego także inni znani uczeni, jak choćby Jan Jonston czy Ernst Jabłoński, współzałożyciel Berlińskiej Akademii Nauk. W leszczyńskich szkołach w II poł. XVIII w. uczyło się jednocześnie kilkuset uczniów. Wraz z Lesznem rozwijała się cała Wielkopolska. Stała się ona najwyżej rozwiniętym gospodarczo regionem w przedrozbiorowej Polsce.

[edytuj] Okres rozbiorów i odzyskania niepodległości

W drugim rozbiorze Polski Leszno zostało wcielone do Prus a mieszkańcy aktywnie przeciwstawiali się pruskiej polityce germanizacyjnej. Również wielkie pożary w 1767 i 1790 nie oszczędziły miasta. Miasto chlubnie zapisało się w powstaniu wielkopolskim. Do Polski powróciło na mocy traktatu wersalskiego 17 stycznia 1920 r. Pod zaborem Leszno dzieliło losy Wielkopolski, która polityka pruska zamierzała przekształcić w rolnicze zaplecze terenów niemieckich. Leszno utraciło swoja wysoką pozycję, jednak nadal pozostawało silnym i ważnym ośrodkiem na mapie Wielkopolski. Miasto unowocześniało się, rozwijało pod względem urbanistycznym. Ale w warunkach zaborów nie było dalszej możliwości rozwoju sukiennictwa i płóciennictwa, straciło także swoją rolę młynarstwo i handel zbożem. Aktywność gospodarcza trwała, ale już w innych warunkach. Nowym problemem kultywowanym przez Królestwo, w okresie gdy zwiększała się ludność polska, było natężanie akcji germanizacyjnej. Rozwijała się świadomość narodowa różnych grup mieszkańców. Jeszcze w I poł. XIX w. nie przynosiło to znacznego zachwiania tradycyjnego współżycia. Na przykład w gimnazjum leszczyńskim język polski był uprzywilejowany, mimo że Polacy stanowili w mieście mniejszość. Kontynuowana była działalność naukowa, gdzie Leszno, oprócz Poznania, było w Wielkopolsce największym ośrodkiem wydawniczym i oświatowo-kulturalnym. II poł. XIX w. to okres narastającej nacjonalistycznej nienawiści mieszkających w mieście Niemców. W latach 1876-1900 usunięto polski z gimnazjum, zaczęto wyrzucać polskich nauczycieli i zastępowano ich belframi niemieckimi. Rosnące nastroje nacjonalistyczne Niemców wywołały odzew wśród ludności polskiej, która organizowała strajki szkolne, prowadzono działalność konspiracyjną . Leszczynianie również przyłączyli się do walki z państwem zaborczym w czasie Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 r. przyczyniając się tym samym do odzyskania niepodległości przez Polskę po 123 latach niewoli rosyjskiej, austriackiej i pruskiej.

[edytuj] Okres międzywojenny

W okresie międzywojennym miasto było ważnym węzłem komunikacyjnym (biegły tu linie kolejowe Rawicz-Poznań, Zbąszyń-Leszno, Leszno-Ostrów Wielkopolski, Kalisz-Leszno, Jarocin-Leszno, krzyżowały się też linie tranzytowe do Wrocławia i Głogowa). Rozwinięty był handel i przemysł: młyny, browary, tartaki, garbarnie, fabryka produktów chemicznych, produkowano wyroby włókiennicze, maszyny, wagi i fortepiany, cukier i eksploatowano pokłady kredy. Leszno odgrywało ważną rolę w życiu gospodarczym Polski.
Po I wojnie światowej Leszno znowu stało się częścią odrodzonego państwa polskiego. W okresie 20 lecia międzywojennego z Leszna odpłynęła ludność niemiecka. W 1919 r. Polacy stanowili już ok. 70% mieszkańców miasta, a już w 1939 ok. 90%. Miasto rozwijało się w dalszym ciągu nawiązując do bogatej tradycji porządku, racjonalizmu i rzeczowości. Wykorzystywana była każda niemal szansa rozwoju miasta. Nawiązywano do dawnego rozwoju oświaty i kultury.

[edytuj] II wojna światowa

Po wybuchu II wojny światowej Niemcy, w ramach operacji Tannenberg 21 października 1939 rozstrzelali 20 Polaków, a następnie hitlerowscy okupanci dokonali masowej deportacji ludności do Generalnego Gubernatorstwa (ok. 80% mieszkańców), a Leszno zostało włączone do III Rzeszy^[2]. Na terenie miasta funkcjonowały dwa obozy pracy przymusowej dla Polaków i Żydów. 31 stycznia 1945 wkroczyła do Leszna Armia Czerwona.

[edytuj] Okres powojenny i historia najnowsza

Po zakończeniu wojny nastąpiła rozbudowa i przebudowa miasta. Powstało lotnisko szybowcowe w Strzyżewicach, w 1971 wybudowano nowy dworzec kolejowy i autobusowy, powstało wiele osiedli mieszkaniowych (Osiedla: Grunwald, Sułkowskiego, Przyjaźni, Wieniawa), miasto zyskało szeroką arterię al. Konstytucji 3 Maja która wyprowadziła ruch poza centrum miasta, wybudowano Halę widowiskową Trapez na 800 miejsc, krytą pływalnię Akwawit, ścieżki rowerowe. W latach 1975-1998 Leszno było stolicą województwa leszczyńskiego. W 1977 roku przyłączono do Leszna Zaborowo, Gronowo i część Strzyżewic wraz z lotniskiem szybowcowym. Od 1 stycznia 1999 roku jest miastem na prawach powiatu grodzkiego. Po okresie terroru i stagnacji od 1939 do 1945 r. spowodowany wybuchem II WŚ, oraz działalnością wojsk nazistowskich w tym czasie, miasto stanęło na nogi i zaczęło pracę od podstaw. Ponownie miasto jak tylko mogło wykorzystywało wszelkie okazje do rozwoju, nawet w obliczu niesprzyjającej inicjatywom, panującej w tym czasie, ponosząc konsekwencje niedemokratycznego ustroju i narzuconej krajowi gospodarki centralnie sterowanej, hamującej inicjatywę. Intensywna praca by uczynić miasto wygodniejszym i aby przybierało coraz bardziej atrakcyjną szatę, dała rezultat w roku 1975 gdy to Leszno zostało stolicą województwa. Moment ten, można powiedzieć przełomowy, otworzył nowe drogi przed miastem, owe potrafiło to wykorzystać prowadząc intensywną politykę dynamicznego rozwoju terytorialnego, demograficznego oraz budowniczego na terenie nowych ziem. W okresie PRLu powstało wiele przedsiębiorstw przemysłowych, co podniosło rangę miasta w skali kraju. Stało się ono także ważnym węzłem tranzytowym, szczególnie w transporcie kolejowym. Nowe warunki, z którymi zmierzyło się miasto po 1989 r. dały większe możliwości konsolidacji, intensyfikacji oraz niehamowanego rozkwitu miasta w granicach III RP, w demokratycznym państwie. Zaowocowało to licznymi osiągnięciami, ale zarazem uwidoczniły się różne trudności.

[edytuj] Kalendarium

1393 – Pierwsza wzmianka źródłowa o Lesznie
1516 – Do Leszna przybywa pierwsza nieduża grupa Braci Czeskich
1547 – Przywilej lokacyjny dla miasta nadany przez króla Zygmunta Starego
1573 – Działa szkoła przeznaczona dla Braci Czeskich
1606 – Żydzi otrzymują zgodę właściciela miasta na osiedlenie się w Lesznie
1618 – Od 1648, do miasta napływa duża grupa luterańskich rzemieślników, uchodźców ze Śląska
1628 – Miasto przyjmuje kolejnych braci czeskich z J.A. Komeńskim, wybitnym teologiem i pedagogiem na czele
1631 – Przywilej Zygmunta III Wazy zrównujący w prawach Leszno z największymi miastami Polski
1656 – Spalenie miasta w odwet za przyjęcie załogi szwedzkiej podczas Potopu
1738 – Stanisław Leszczyński sprzedaje Leszno Aleksandrowi Józefowi Sułkowskiemu
1790 – Wielki pożar miasta, trzeci w tym stuleciu
1793 – W wyniku drugiego zaboru Leszno wcielone do Prus i zdegradowane do roli miasta prowincjonalnego
1815 – Na mocy kongresu wiedeńskiego Leszno znajduje się w Wielkim Księstwie Poznańskim
1856 – Wybudowanie linii kolejowej łączącej Leszno z Poznaniem i Wrocławiem
1886 – Miasto staje się centrum administracyjnym powiatu leszczyńskiego
1920 – Powrót do Polski na mocy traktatu wersalskiego
1939-1945 – II wojna światowa
1975 – Leszno staje się miastem wojewódzkim
1977 – Organizacja centralnych dożynek
1990 – Pierwsze demokratyczne wybory do Rady Miejskiej Leszna
1999 – Polska reforma administracyjna – Leszno miastem powiatowym

Zabytkowa kamieniczka Wieniawa

ul.Słowiańska nocą

Na górę strony

[edytuj] Zabytki

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela

Kościół barokowy z XVII wieku
Pałac z XVIII wieku
Ratusz z końca XVII wieku
Zabytkowy układ urbanistyczny
Kościół św. Mikołaja
Kościół św. Jana
Dawny Pałac Sułkowskich
Dom urodzin dra J. Metziga
Kościół św. Krzyża z XVIII w.
Wiatraki Koźlaki przy ul. Strumykowej z XVIII w.
Lapidarium z XVII i XVIII w.
Zabytkowe kamieniczki w Rynku z XVII i XVIII w.
Dom na ulicy Świeciechowskiej 48

[edytuj] Gospodarka

Leszno od lat jest miastem gdzie powstaje wiele nowych przedsiębiorstw i gdzie stopa bezrobocia jest dużo niższa niż w Polsce. Przyczynia się do tego zarówno dobra kondycja największych leszczyńskich zakładów pracy jak i nowe wciąż powstające inwestycje w mieście. Do największych zakładów należą:

Leszczyńska Fabryka Pomp
Zakłady Okuć Budowlanych Metalplast-LOB
Euro Comfort (przemysł tekstylny - produkcja kołder i poduszek m.in. dla sieci IKEA)
Akwawit-Brasco S.A. (przemysł spirytusowy)

Oprócz tych zakładów które na stałe wpisały się już w krajobraz miasta w ostatnich latach powstało wiele nowych m.in.: Spinko, Winkhaus, Wilka SCHLIESSTECHNIK (branża metalowa), Zakłady Przemysłu Odzieżowego "Andante" (produkcja odzieży męskiej),SEWS Polska (branża elektroniczna), Euroline, MobelTeam – producenci mebli m.in.dla Ikei. Poza tym na terenie miasta funkcjonuje wiele mniejszych przedsiębiorstw, które nie zostały po 1990 roku zlikwidowane (zakłady mechaniczno-meblowe "Meblomech", przedsiębiorstwo paszowe "Holagra", Przedsiębiorstwo Produkcji Elementów Budowlanych "AMBIT", zakłady mięsne, czy też PGR Strzyżewice należący do kombinatu rolnego z Długich Starych). W mieście istnieje kilka marketów wielkopowierzchiowych (Kaufland, Netto, Biedronka, Intermarche), wiele hurtowni, składów, kilka centrów handlowych (Mannhattan, Nasze Leszno). Działają 2 stacje radiowe, 7 redakcji gazet,telewizja miejska. W mieście zlokalizowane są punkty dealerskie wszystkich znanych marek (VW, Renault, Skoda, Citroen, Peugeot, Fiat, Ford, Opel, Toyota, Honda).

[edytuj] Podmioty gospodarcze

Liczba podmiotów gospodarczych objętych rejestrem gospodarki narodowej REGON 8 483
w tym z kapitałem zagranicznym 102
w tym udział podmiotów zatrudniających do 9 osób 94%

[edytuj] Zatrudnienie

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Dane dla jednostek zatrudniających powyżej 9 osób

liczba pracujących 18 281 w tym:
- przemysł 45%
- pozostałe 55%

[edytuj] Wynagrodzenie

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw 2450 zł
przemysł 2134 zł
handel i naprawy 2346 zł
hotele i restauracje 2116 zł
transport, gospodarka magazynowa i łączność 2026 zł
pozostała działalność usługowa , komunalna, socjalna i indywidualna 1880 zł
przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto w sektorze przedsiębiorstw (w zł) – średnia krajowa 2202

[edytuj] Bezrobocie

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji.
Aby uczynić ją weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

liczba bezrobotnych w Lesznie i powiecie 7416
- w tym kobiety 53,5%
stopa bezrobocia w powiecie leszczyńskim 14,4%
- wskaźnik dla kraju 20%

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Szkoły wyższe

[edytuj] Licea ogólnokształcące

I Liceum Ogólnokształcące
II Liceum Ogólnokształcące
III Liceum Ogólnokształcące
IV Liceum Ogólnokształcące w Lesznie
V Liceum Ogólnokształcące (nieistniejące)
VI Liceum Ogólnokształcące im. Somalijczyków z Actonu (nieistniejące)

[edytuj] Technika (Zespoły Szkół)

Zespół Szkół Rolniczo-Budowlanych im. Synów Pułku
Zespół Szkół Ekonomicznych im.Jana Amosa Komeńskiego
Zespół Szkół Technicznych
Zespół Szkół Elektroniczno-Telekomunikacyjnych
Zespół Szkół Ochrony Środowiska

[edytuj] Sport

Żużel Unia Leszno. Zawodnicy Unii Leszno odnoszą sukcesy w całej Polsce. Osiągnięcia Klubu Unia Leszno:
- 24 medale DMP (12 złotych, 5 srebrne, 7 brązowe)
- 19 medale IMP (9 złotych, 5 srebrnych, 5 brązowych)
- 15 medali MIMP (6 złotych, 4 srebrne, 5 brązowe)
- 12 medali MPPK (6 złotych, 6 srebrnych)
- 7 medali MDMP (3 złote, 2 srebrne, 2 brązowe)
- 4 medale MMPPK (3 złote i 1 brązowy)
- 1 medal MEP (złoty)
- 2 medale IMŚJ (złoty i srebrny)
- 1 medal DMŚJ (złoty)
- 2 medale DMŚ (złoty)

W Lesznie organizowane są przez Aeroklub Leszczyński międzynarodowe zawody szybowcowe na lotnisku Centralnej Szkoły Szybowcowej w Strzyżewicach.

Klub piłki ręcznej (II liga) i koszykówki Arot-Tęcza zrzeszający ponad 200 zawodników i zawodniczek.

Klub Polonia 1912 Leszno prowadzi sekcję piłki nożnej (należący do IV ligi), koszykówki (II Liga).
Zawodnicy sekcji kręgli odnieśli wiele sukcesów (tytuły Mistrza Polski) w kategoriach:

Drużynowo:
- seniorki – 10
- juniorki – 3
- juniorki młodsze – 3
- seniorzy – 5
- juniorzy – 5

Indywidualnie:
- seniorki – 9
- juniorki – 6
- juniorki młodsze – 2
- juniorzy – 2
- juniorzy młodsi – 9

Pary:
- seniorki – 9
- juniorki – 3
- juniorki młodsze – 2
- seniorzy – 2
- juniorzy – 1
- juniorzy młodsi – 4

Kolejną sekcją Klubu Polonia 1912 jest szermierka.
Ogółem od roku 1990 zawodnicy sekcji szermierczej zdobyli 97 medali, w tym 76 medali Mistrzostw Polski w różnych kategoriach wiekowych oraz 21 medali w Mistrzostwach Świata i Europy w kategoriach: kadetów, juniorów i seniorów. Na górę strony

[edytuj] Administracja

Prezydent Miasta Leszna: Tomasz Malepszy (od 1998)
I wiceprezydent Miasta Leszna: Jan Wojciechowski
Wiceprezydent Miasta Leszna: Zdzisław Adamczak
Sekretarz Miasta Leszna: Antoni Mazankiewicz (od 1990)

[edytuj] Podział administracyjny

W Lesznie nie występuje prawny podział administracyjny na dzielnice miejskie i osiedla mieszkaniowe. Miasto jest jednolitą gminą o statusie miasta, a dzielnice i osiedla nie są jednostkami pomocniczymi gminy (art. 5 ustawy o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 roku). Nazewnictwo dzielnic i osiedli jest nazewnictwem zwyczajowym, powszechnie używanym przez mieszkańców, wynikającym z pewnych uwarunkowań urbanistycznych i historycznych tych terenów.

Dzielnice miasta